Deprem Sonrası İlk 24 Saatte Yapılması Gerekenler (Adım Adım)
İçindekiler
- 1 1. Önce Sakin Kalmak ve Durumu Değerlendirmek
- 2 2. Yaralanma Durumlarını Kontrol Etmek
- 3 3. Elektrik, Gaz ve Su Vanalarını Kapatmak
- 4 4. Binanın Güvenliğini Kontrol Etmek
- 5 5. Güvenli Bir Toplanma Alanına Gidin
- 6 6. Telefon ve İnterneti Bilinçli Kullanmak
- 7 7. Haberleri Güvenilir Kaynaklardan Takip Etmek
- 8 8. Artçı Depremlere Hazırlıklı Olmak
- 9 9. Komşularla Dayanışma ve Yardımlaşma
- 10 10. Acil Durum Çantanızı Kullanmak
- 11 11. Yetkililerin Talimatlarını Beklemek
- 12 12. Psikolojik Dayanıklılığı Korumak
1. Önce Sakin Kalmak ve Durumu Değerlendirmek
Deprem anı geçtiğinde panik hâlinde hareket etmek yerine birkaç saniye durup etrafı gözlemlemek gerekir. Panik, yanlış kararların en büyük nedenidir. Öncelikle kendi güvenliğinizi sağlayın. Etrafınızda devrilen eşyalar, cam kırıkları veya gaz kokusu olup olmadığını kontrol edin. Eğer bulunduğunuz yerde ciddi bir tehlike yoksa, hemen aceleyle dışarı çıkmaya çalışmayın. Artçı sarsıntılar devam edebilir.
2. Yaralanma Durumlarını Kontrol Etmek
Kendinizin ve çevrenizdekilerin yaralı olup olmadığını kontrol edin. Küçük kesikler için temiz bez veya bandaj kullanabilirsiniz, ancak ciddi yaralanmalarda kanamayı durdurmaya odaklanın. İlk yardım bilgisine sahipseniz, basit müdahalelerde bulunun. Yaralı kişileri bilinçsizce taşımak omurga hasarını artırabilir; bu yüzden hareket ettirmemeye özen gösterin.
3. Elektrik, Gaz ve Su Vanalarını Kapatmak
Deprem sonrasında en büyük risk yangın ve patlamalardır. Bu nedenle evdeki doğalgaz, su ve elektrik hatlarını kapatmak gerekir. Gaz kokusu duyuyorsanız, kesinlikle kibrit veya çakmak kullanmayın ve elektrik düğmelerine dokunmayın. Pencereleri açarak ortamı havalandırın. Gaz sızıntısından şüpheleniyorsanız binadan hemen uzaklaşın.
4. Binanın Güvenliğini Kontrol Etmek
Deprem sonrası binalar dışarıdan sağlam görünse bile iç yapısında ciddi hasarlar oluşmuş olabilir. Duvarlarda büyük çatlaklar, eğilen kolonlar veya dökülen sıva parçaları yapısal riskin işaretidir. Binada bu tür belirtiler varsa, asansör kullanmadan güvenli şekilde dışarı çıkın. Binadan ayrıldıktan sonra tekrar içeri girmeyin; artçı sarsıntılar yeni çökmelere neden olabilir.
5. Güvenli Bir Toplanma Alanına Gidin
Her şehirde AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) tarafından belirlenen toplanma alanları bulunur. Açık, yüksek binalardan ve elektrik direklerinden uzak, güvenli bir alana gitmek gerekir. Araba içinde kalmak, binaya yakın beklemek veya dar sokaklarda durmak tehlikelidir. Toplanma alanında kalabalığı takip etmek yerine, sakin bir köşe seçip çevrenizi gözlemleyin.
6. Telefon ve İnterneti Bilinçli Kullanmak
Depremden sonra herkes yakınlarını aramaya çalışır, bu da iletişim hatlarını kilitleyebilir. Sadece acil durumlarda kısa mesaj veya internet tabanlı mesajlaşma uygulamaları (WhatsApp, Telegram, SMS) kullanın. Sosyal medyada yanlış bilgi yaymaktan kaçının. “İyiyim” mesajı göndermek, hem yakınlarınızı rahatlatır hem de hatları meşgul etmeden iletişimi sağlar.
7. Haberleri Güvenilir Kaynaklardan Takip Etmek
Deprem sonrası bilgi kirliliği hızla yayılır. Resmî açıklamaları AFAD, İçişleri Bakanlığı, Valilik veya güvenilir haber ajanslarından takip edin. Sosyal medyada doğruluğu belirsiz görüntüleri paylaşmak, kurtarma çalışmalarını olumsuz etkileyebilir. Eğer bulunduğunuz bölgede elektrik kesintisi varsa, pilli radyolar veya araç radyosu güvenilir bilgi kaynağıdır.
8. Artçı Depremlere Hazırlıklı Olmak
Depremin ardından saatlerce, hatta günlerce artçı sarsıntılar devam edebilir. Bu sarsıntılar bazen ana depremden daha hafif olsa da, hasarlı binalarda tehlike yaratabilir. Bu nedenle ev veya bina içerisine dönmeyin. Eğer açık alandaysanız, binalardan, duvarlardan ve direklerden uzak durun. Evinize dönmeden önce yetkililerin “güvenlidir” onayını bekleyin.
9. Komşularla Dayanışma ve Yardımlaşma
Deprem sonrası toplumsal dayanışma hayati önem taşır. Yaşlılar, çocuklar ve engelliler yardıma en çok ihtiyaç duyan kişilerdir. Mahalledeki kişilere seslenin, yardıma ihtiyacı olanlara destek olun. Gönüllü olarak su, battaniye veya gıda temini için yerel koordinasyon ekiplerine katılabilirsiniz. Unutmayın, dayanışma hayat kurtarır.
10. Acil Durum Çantanızı Kullanmak
Depremden hemen sonra yanınıza alabileceğiniz temel eşyalar büyük fark yaratır. Su, bisküvi, konserve, powerbank, ilaç, el feneri, pil ve battaniye gibi malzemelerin bulunduğu bir acil durum çantası hazırladıysanız, onu yanınıza alın. Eğer önceden hazırlamadıysanız, etraftaki gerekli eşyaları hızla toparlayın ve güvenli alana taşıyın.
11. Yetkililerin Talimatlarını Beklemek
Depremden sonraki ilk 24 saat içinde kurtarma ekipleri yoğun bir şekilde çalışır. Bu süreçte yetkililerin yönlendirmelerine uymak son derece önemlidir. AFAD ekipleri ve arama-kurtarma görevlileri, bölgeye güvenli giriş ve çıkışlar konusunda bilgilendirme yapar. İzinsiz alanlara girmemek ve trafiği engellememek hem sizin hem de başkalarının güvenliği için gereklidir.
12. Psikolojik Dayanıklılığı Korumak
Deprem sadece fiziksel değil, psikolojik olarak da yıpratıcıdır. Şok, korku ve çaresizlik hissetmek normaldir. Ancak bu duyguların sizi kontrol etmesine izin vermemelisiniz. Çocuklar ve yaşlılarla sakin konuşarak moral vermek, toplu halde dualar veya destek konuşmaları yapmak stres seviyesini azaltır. İlk 24 saatte güçlü bir psikolojik duruş, hem sizin hem çevrenizdekilerin hayatta kalma motivasyonunu güçlendirir.
