Gayrimenkul Proje Pazarlama ve Satış Platformu (GPPS), konut piyasasına ilişkin analiz ve endekslerde birinci el ile ikinci el verilerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Platform, konut stoku ile satış fiyatı değerlendirmelerinin yalnızca birinci el, sıfır konutları temel almasını ve kamu kurumlarının 2027’de ayrı raporlama setleri oluşturmasını önerdi.
![]()
GPPS, inşaat ve proje geliştirme sektöründe birinci el proje üretim ekonomisi konusunda farkındalık oluşturmayı hedeflediğini, pazar okumalarını da birinci el konut satış verileri üzerinden yaptığını bildirdi.
![]()
GPPS’e göre ikinci el ilanlar konut stoğu sayılmamalı
Platform, konut verileri üzerinden analiz yapan, endeks hazırlayan ve değerlendirme yayımlayanların farklı piyasa yapılarını birbirinden ayırması gerektiğine dikkat çekti. Açıklamada, konut piyasasındaki göstergelerin ihtiyaç sahipleri, yatırımcılar, inşaat şirketleri, proje geliştiriciler ve finans kuruluşları dahil sektör zincirindeki aktörlerin kararlarını etkilediği vurgulandı.
GPPS’e göre emlak portallarında, emlakçılarda ya da mülk sahiplerinde yer alan ikinci el konutlar üzerinden yapılan değerlendirmeler, yalnızca ikinci el piyasasını yansıtıyor. Daha önce satılmış bir konutun yeniden satışa sunulmasının yeni bir konut stoku oluşturmadığı belirtilirken, ikinci el işlemlerinin ihtiyaç doğrultusunda el değiştirme niteliği taşıdığı ifade edildi.
Platform, konut stokunu inşaat şirketleri, proje geliştiriciler ve gayrimenkul yatırım ortaklıklarının (GYO) ürettiği ya da tamamlanma aşamasında olup henüz alıcı bulmamış konutlar olarak tanımladı. Birinci el, sıfır konutları üretim ekonomisinin stoğu ve konut açığının giderilmesinde rol oynayan ürünler olarak değerlendirdi.
Bu nedenle GPPS, stok miktarının belirlenmesinde yalnızca birinci el konutların dikkate alınmasını; birinci ve ikinci el verilerin birleştirilerek toplam konut stoğu açıklanmamasını savundu.
İkinci el devirleri ile yeni konut satışları farklı faaliyetler
Açıklamada, ikinci el konut işlemlerinin satış olarak adlandırılmasına rağmen, esasen daha önce edinilmiş konutların yeniden el değiştirmesi ve tapu devri anlamına geldiği kaydedildi. Aracı kullanıldığında bu faaliyet “hizmet ekonomisi”, işlemin kişiler arasında gerçekleşmesi durumunda ise “devir ekonomisi” kapsamında değerlendirildi.
Buna karşılık birinci el proje satışlarının, inşaat şirketleri, proje geliştiriciler ve GYO’ların ürettiği konut stoklarını pazara sunması nedeniyle üretim ekonomisine dayalı ticari faaliyet olduğu belirtildi. GPPS, şirketlerin ticari satışlarıyla bireyler arasındaki tapu devirlerinin aynı toplamda değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
Fiyat göstergelerinin ikinci el ağırlığı belirtilmeli
GPPS, yayımlanan konut fiyatı değerlendirmelerinin ağırlıklı olarak ikinci el piyasa verilerine dayandığını ileri sürdü. Kredi başvuruları, değerleme raporları ve emlak portallarından elde edilen göstergelerle fiyatların yükseldiği ya da gerilediği sonucuna varılırken, verilerin ikinci el piyasasındaki ağırlığının da açıklanması gerektiğini belirtti.
Platforma göre, geçmişte birinci elden satılmış ve faturası kesilmiş bir konutun bugünkü fiyatındaki değişim, üretim tarafı için doğrudan referans oluşturmuyor. İnşaat şirketleri, proje geliştiriciler ve GYO’ların birinci el piyasasında geçmiş dönem verileriyle hareket ettiğine işaret edilen açıklamada, projelerin büyüklüğüne bağlı olarak resmi kayıtlardaki satış fiyatlarının 12 ila 36 ay öncesine ait olabildiği ifade edildi.
GPPS, yıllık enflasyon dikkate alındığında birinci el piyasa değerlerinin ortalama yüzde 50 daha düşük yansıyabildiğini savundu. Geçmiş yılların maliyetleriyle satılan konutların bugünün değerleriyle üretilmesinin de ticari açıdan mümkün olmadığını belirten platform, konut satış fiyat endekslerinin birinci el pazarı için referans olmadığı bilgisinin açıkça paylaşılmasını istedi.
2027 için ayrı veri ve raporlama setleri önerisi
GPPS; TCMB, TÜİK, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilgili birimlerine önerisini iletti. Platform, birinci el ve ikinci el konut verilerinin 2027 yılında ayrı veri, rapor ve bülten setleri halinde yayımlanmasını talep etti.