Şevket Yusuf Tekindor
Tohoku Üniversitesi’nde yürütülen araştırma, rüya görülen REM uykusu sırasında beynin enerji kullanımının arttığını ve nöronlardaki ATP düzeyinin hızla düştüğünü ortaya koydu. Bulgular, yoğun rüyaların ardından hissedilen zihinsel yorgunluğun biyolojik mekanizmasına ışık tutuyor.
REM başlamadan önce kan akışı artıyor
Araştırmacılar, doğal uyku halindeki farelerin beyin faaliyetlerini özel görüntüleme teknikleriyle eş zamanlı olarak izledi. Ölçümler, klasik REM evresinden yaklaşık 50 saniye önce beynin arka bölgesinden ön bölgesine doğru kan akışının belirgin biçimde yükseldiğini gösterdi.
Bu sırada beynin yakıt ikmalini artıran kan akışıyla birlikte enerji öncülü pirüvatın seviyesi de yükseldi. Ancak nöronların temel enerji birimi olan ATP’de ani bir düşüş kaydedildi. Araştırma, REM uykusunda beyne kan ve yakıt akışı artarken hücresel enerjinin aynı ölçüde korunmadığını ortaya koydu.
Hafıza süreçleri enerji harcamasını artırıyor
Araştırma ekibinin lideri Prof. Dr. Ko Matsui, uyku dışarıdan sakin görünse de beynin özellikle rüya sırasında son derece aktif olduğunu belirtti. Matsui, canlı rüyaların ardından yorgunluk hissedilebildiğine dikkat çekerek, rüya görmenin neden yorucu olduğunun ardındaki bilimsel temeli anlamaya çalıştıklarını söyledi.
Bilim insanları, nöronal enerjideki düşüşü hafızanın pekişmesi, sinapsların yeniden düzenlenmesi ve hipokampus ile korteks arasındaki yoğun bilgi aktarımıyla ilişkilendirdi. Bulguların, beynin sınırlı metabolik kaynaklarını nasıl kullandığını ve uykunun hafıza süreçlerindeki rolünü anlamaya katkı sağlayabileceği belirtildi.
