Kadir Polat Toban
7584 sayılı Kanun, orman kadastrosu nedeniyle mahkeme kararıyla iptal edilerek Hazine adına tescil edilen bazı tapuların önceki maliklerine iadesine imkân tanıyor. Başvuruların 20 Haziran 2028’e kadar Orman Genel Müdürlüğüne yapılması gerekiyor; iade şartları arasında güncel rayiç bedel ve kanundaki istisnalar da bulunuyor.
Antalya Barosu’na bağlı, gayrimenkul, miras ve yabancıların taşınmaz edinimi alanlarında çalışan Avukat Rafet Aslan, orman kadastrosu nedeniyle iptal edilen tapular için getirilen iade düzenlemesini ele aldı.
Orman kadastrosu sonucunda bir taşınmazın Devlet ormanı sınırlarında kaldığının belirlenmesi, daha önce tapulu olan yerlerin mahkeme kararıyla Hazine adına tescil edilmesine yol açabiliyor. 20 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7584 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle 6831 sayılı Orman Kanunu’na eklenen Ek Madde 22, belirli koşulları taşıyan taşınmazların iadesi için yeni bir yol oluşturdu. Düzenleme yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Ek Madde 22, halen kişi adına kayıtlı olup orman şerhi bulunan taşınmazlara ilişkin hükümler de içeriyor. İade hakkına dair düzenleme ise tapusu iptal edilerek Hazine adına geçen taşınmazları kapsıyor.
Tapu kararının uygulanıp uygulanmadığı önemli
Kanun, tapu iptali kararının tapu sicilinde uygulanma durumuna göre iki ayrı ihtimali düzenliyor.
Karar kesinleşmiş ancak tapuda uygulanmamışsa
Mahkeme kararı kesinleştiği hâlde tapu kaydında henüz uygulanmamış taşınmazlarda, karar nedeniyle bedel ödenmemiş olması gerekiyor. Ödeme yapılmışsa, ödenen tutarın tamamı Hazine’ye geri verildiğinde Ek Madde 22 hükümleri uygulanabiliyor. Bu grup için kanunda ayrıca bir başvuru süresi belirtilmiyor.
Taşınmaz Hazine adına tescil edilmişse
Kararın tapuya işlenmesiyle ya da malikin rızasıyla Hazine adına tescil edilen taşınmazlar için önceki malik veya onun akdi ya da kanuni halefleri idareye başvurabiliyor. İade için taşınmaz bedelinin hiç ödenmemiş olması veya yapılmış ödemelerin tamamının Hazine’ye geri verilmesi şartı aranıyor.
Başvurular için son tarih 20 Haziran 2028
Hazine adına tescilli taşınmazların iadesi için başvurunun, düzenlemenin yürürlüğe girdiği 20 Haziran 2026’dan başlayarak iki yıl içinde yapılması gerekiyor. Son başvuru günü 20 Haziran 2028. Kanunda bu süreyi uzatmaya ya da süresi geçen başvurular için eski hâle getirme imkânına ilişkin bir hüküm yer almıyor. Başvurular Orman Genel Müdürlüğüne yapılmalı.
İade bedeli güncel rayiç tutarın altında olamıyor
Mahkeme kararı nedeniyle malike taşınmaz bedeli ödenmişse, iade kapsamında bu ödemenin toplamının Hazine’ye geri verilmesi gerekiyor. Ancak geri ödenecek tutar taşınmazın güncel rayiç bedelinden düşük olamıyor. Rayiç bedeli, 6292 sayılı Kanun kapsamında Milli Emlak Genel Müdürlüğü hesaplıyor.
Bu nedenle geçmişte daha düşük bir tutar almış maliklerin iade için bugünkü rayiç değer üzerinden ödeme yapması gerekebilir. Daha önce hiç ödeme almayanlar açısından geri verilecek bir bedel bulunmuyor. Ek Madde 22 kapsamındaki işlemlerin giderleri ise tapu maliklerince Orman Genel Müdürlüğü hesaplarına hizmet gideri olarak yatırılıyor.
Başvuru yapılmazsa taşınmaz değerlendirilebilecek
Orman Genel Müdürlüğünün bildirdiği taşınmazlarda malik veya halefleri başvurmazsa ya da mahkeme kararı gereğince alınmış bedel Hazine’ye geri ödenmezse, üç hektardan küçük yerler Milli Emlak Genel Müdürlüğünce değerlendirilebiliyor. Taşınmazlar arasındaki tescilli veya tescilsiz yol, boşluk ve benzeri alanlar da bu kapsamda ele alınabiliyor. Böylece süresinde başvuru yapılmaması, taşınmazın Hazine portföyünde başka amaçlarla değerlendirilmesine imkân verebiliyor.
Kanunda sayılan taşınmazlar iade kapsamı dışında
Ek Madde 22 her orman vasıflı taşınmaz için uygulanmıyor. Düzenlemede yer alan başlıca istisnalar şöyle:
- 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun ile mülga 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu kapsamında tapuya bağlanmış, ancak temlik şartları yerine getirilmemiş yerler; bu alanlarda sonradan imar uygulaması yapılmış olması sonucu değiştirmiyor.
- 4785 sayılı Kanun uyarınca bedeli ödenerek devletleştirilmiş taşınmazlar.
- Mülga 3116 sayılı Orman Kanunu döneminde tevzi edildiği hâlde tapuya bağlanmamış yerler ile tapu, kadastro veya imar çalışmalarında uygulama görmemiş eski kayıtlı taşınmazlar.
- Mera Kanunu kapsamındaki taşınmazlar.
- 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan edilen kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri, turizm bölgeleri ve turizm alanları.
- Boğaziçi Kanunu ve mübadele anlaşmaları kapsamında bulunan yerler.
- Özel statülü orman alanları, orman rejimine alınan yerler, izin ve irtifak hakkı nedeniyle ifraz edilen yerler, yanan orman sahaları ile yeri ve geometrisi belirli olmayan taşınmazlar.
- Ormanların korunması, istihsali ve imarı için bina veya tesis bulunan yerler.
Turizm alanlarıyla ilgili istisna, özellikle sahil ilçelerindeki taşınmazlar bakımından kapsamı daraltabiliyor. Başvuru öncesinde taşınmazın bu alanlardan birinde bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekiyor.
Dava süreçleri ve tazminat talepleri
Ek Madde 22 kapsamındaki işlemler tamamlanana kadar orman idaresi veya Hazine tarafından açılması gereken davalar açılmıyor. Devam eden davalarda bu işlemler bekletici mesele kabul ediliyor; taşınmazın aynına ilişkin hak düşürücü süreler de işlemiyor.
Tarafların vazgeçtiği tapu iptali ve tescil, orman şerhinin kaldırılması veya tapu iptali nedeniyle açılmış tazminat davaları dâhil derdest davalar konusuz kalıyor. Yargılama giderleri tarafların üzerinde bırakılıyor ve vekâlet ücretine hükmedilmiyor. İade gerçekleşirse idarelerden tazminat ve ecrimisil talep edilemiyor. Bu nedenle tapu iptali sebebiyle tazminat davası devam eden maliklerin iade seçeneğiyle tazminat talebini birlikte değerlendirmesi önem taşıyor.
Alım satım ve hak devri görüşmelerinde dikkat
Hazine adına kayıtlı bir parselin iki yıllık süre içinde önceki malikine iade edilme ihtimali, bu taşınmazlarla ilgili alım satım ve aracılık süreçlerinde göz önünde bulundurulmalı. Önceki malikten hak devraldığını ileri süren kişilerle yapılan görüşmelerde iade hakkının kime ait olduğu ve bedel yükümlülüğü de değerlendirilmelidir.
Uygulamanın usul ve esaslarını, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görüşünü alarak Orman Genel Müdürlüğü belirleyecek. Başvuruda güncel uygulama düzenlemelerinin takip edilmesi gerekiyor. Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülüyor. Kapsam ve bedel değerlendirmesi için orman kadastrosu, tapu kaydı ve dava dosyasının birlikte incelenmesi; özellikle 20 Haziran 2028 tarihinin ve rayiç bedel şartının dikkate alınması gerekiyor.
