Kadir Polat Toban
Tibet’in kuzeybatısındaki Guliya Platosu’ndan çıkarılan buz çekirdeklerinin 128 bin yıldan daha eski olduğu belirlendi. Bulgular, buzulların son buzul çağını atlatarak varlığını sürdürdüğünü ve bölgenin iklim geçmişine dair kaydın 100 bin yıldan fazla geriye uzandığını ortaya koyuyor.
Science Advances’ta yayımlanan araştırma, kutup bölgeleri dışındaki en eski dağ buzulu kaydını sunuyor. Çalışma, Guliya’daki buz örneklerinin uzun dönem boyunca güvenilir iklim verisi taşıdığını da gösteriyor.
Farklı yıllarda alınan örnekler eşleşti
Ohio State Üniversitesi Byrd Kutup Araştırma Merkezi’nden Prof. Dr. Lonnie Thompson’ın öncülük ettiği uluslararası ekip, 1992 ve 2015’te Guliya Platosu’nda sondajla alınan buz çekirdeklerini karşılaştırdı.
Aralarında 23 yıl bulunan iki örnekteki oksijen izotopu kalıpları birebir aynı çıktı. Bu eşleşme, buz kütlesinin bozulmadan bir iklim kaydı tuttuğuna işaret etti. Thompson, aynı buz örtüsünden yıllar sonra alınan örneğin aynı sonucu vermesinin, buzun zaman içindeki davranışını anlamak açısından önemli olduğunu belirtti.
İzotoplar buzun yaşını belirlemeye yardımcı oldu
Araştırmacılar, buz tabakalarını tarihlendirmek için berilyum ve klor elementlerinin radyoaktif izotoplarını inceledi. Analizlerde, yaklaşık 41 bin yıl önce Dünya’nın manyetik alanında yaşanan Leschamp Jeomanyetik Sapması’nın kimyasal izleri bulundu.
Ekip, buz verilerini yakın çevredeki mağara birikintileriyle karşılaştırdı. Bu değerlendirme, Guliya’daki buz kaydının 128 bin yıldan daha eskiye uzandığını doğruladı.
Buz kütleleri son buzul çağında da varlığını korudu
Bulgular, Holosen’e geçiş sırasında Asya’daki büyük buz kütlelerinin tümüyle eriyip kaybolmadığını, varlığını sürdürdüğünü gösteriyor. Thompson, kutup bölgeleri dışında bu kadar eski bir dağ buzulu örneği bulunmadığını; Peru’daki Huascarán kayıtlarının yaklaşık 30 bin yıl geriye gittiğini söyledi.
Thompson’a göre Tibet’te yalnızca Holosen dönemine ait buz bulunması, son buzul çağındaki büyük buz kütlelerinin eridiği yorumuna yol açabilirdi. Guliya’dan elde edilen kanıtlar ise buz kütlelerinin bu dönemi atlattığını ortaya koyuyor.
