Kadir Polat Toban
Mars’ın büyük volkanlarından Arsia Mons üzerinde görülen Arsia Mons Uzun Bulutu’nun (AMEC) oluşumuna ilişkin yeni araştırma, bulutun ortaya çıkışını açıklamak için farklı bir fiziksel sürece işaret ediyor. Çalışmaya göre su buharı, başka parçacıklara ihtiyaç duymadan doğrudan buz parçacıklarına dönüşebiliyor.
İlk kez 2018’de gözlemlenen bulut, her yıl belirli dönemlerde ortaya çıkıyor; gün içinde büyüdükten sonra kayboluyor. Önceki araştırmalarda oluşumun, rüzgârın dağlık bir alanın üzerinden yükselmesiyle bağlantılı olduğu düşünülüyordu. Ancak bu açıklamaya dayanan modeller, Avrupa Uzay Ajansının (ESA) Mars Express uzay aracından alınan görüntülerle tam olarak uyuşmadı.
Su buharı doğrudan buz parçacıklarına dönüşebiliyor
Nature Geoscience dergisinde yayımlanan araştırmanın başyazarı Jorge Hernández-Bernal ve ekibi, bulutun oluşumunu modellemek için simülasyonlara alışılmadık bir fiziksel süreç ekledi.
Dünya’da bulutlar çoğunlukla toz ve polen gibi parçacıkların su buharının yoğunlaşmasına yardımcı olmasıyla oluşuyor. Mars’taki bulutta ise su buharının, başka parçacıklar olmadan doğrudan buz parçacıklarına dönüşebildiği düşünülüyor. “Homojen çekirdeklenme” olarak adlandırılan bu süreç, gezegen atmosferlerinde daha önce doğrudan gözlemlenmemişti.
Benzer süreçler Dünya ve Venüs’te de yaşanabilir
Araştırmacılar, benzer bir oluşumun Dünya ve Venüs’ün üst atmosferlerinde de görülebileceğini, ancak bunun için olağan dışı yüksek nem koşullarının gerektiğini belirtiyor.
ESA Mars Express Projesi Bilim İnsanı Colin Wilson, Mars’taki bulutun nasıl oluştuğunu anlamanın, Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerin atmosferlerinde de alışılmadık fiziksel süreçlerin araştırılması gerektiğine işaret ettiğini söyledi.
